ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ: ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ

ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: «Ηχητικός Σχεδιασμός και Ηχητική Τέχνη» 

(υπαγόμενη στο θεσμικό πλαίσιο του νόμου legarts)

Περιγραφή 

Το γνωστικό αντικείμενο «Ηχητικός Σχεδιασμός και Ηχητική Τέχνη» αφορά καλλιτεχνικές και πολιτισμικές πρακτικές σύνθεσης, οργάνωσης και χρήσης του ήχου, όπως αυτές αναπτύσσονται στον ηχητικό σχεδιασμό και τη σύγχρονη τέχνη του ήχου και σε συνάφεια με ζητήματα που αναδεικνύονται στις ακουστικές πολιτισμικές σπουδές. Η θέση καλύπτει τόσο θεωρητικά όσο και εργαστηριακά πεδία όπως οι οπτικοακουστικές αφηγήσεις (βίντεο, animation, διαδραστικές εγκαταστάσεις, υβριδικά έργα), οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές προσεγγίσεις του ήχου (ακουστική οικολογία, μουσική του περιβάλλοντος), καθώς και οι πειραματικές, πολυαισθητηριακές μορφές σύνθεσης.  Η θέση απαιτεί επιστημονική κατάρτιση, τεκμηριωμένη μεθοδολογική προσέγγιση και διακριτό καλλιτεχνικό έργο στον χώρο της ηχητικής τέχνης.

Αιτιολόγηση

Η προτεινόμενη θέση ανταποκρίνεται σε ένα δυναμικά αναπτυσσόμενο διεθνές πεδίο της τέχνης, το οποίο εστιάζει στην καλλιτεχνική χρήση και τη θεωρητική διερεύνηση του ήχου. Ο Ηχητικός Σχεδιασμός και η Ηχητική Τέχνη κατέχουν σημαντική θέση σε προγράμματα σπουδών παγκοσμίως στους τομείς των εικαστικών και οπτικοακουστικών τεχνών, των νέων μέσων και της ψηφιακής δημιουργίας. Η συστηματική και μεθοδική εκπαίδευση στο σχεδιασμό και την παραγωγή ήχου είναι απολύτως απαραίτητη για την ολοκληρωμένη κατάρτιση των φοιτητών/τριών, οι οποίοι καλούνται να αναπτύξουν έργα οπτικοακουστικής σύνθεσης. Πολλές φοιτητικές εργασίες διαχρονικά ενσωματώνουν ήχο κυρίως σε κινούμενη εικόνα (2D/3D animation, video), αλλά και σε άλλες μορφές η παρουσιάσεις. Η κατάλληλη ενσωμάτωση της ηχητικής διάστασης αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της εικαστικής σύνθεσης. Ο ήχος αφορά παραδοσιακές και σύγχρονες εικαστικές πρακτικές και  ενσωματώνει κοινωνικές, ανθρωπογεωγραφικές, εκπαιδευτικές και θεραπευτικές αναγνώσεις, αναδεικνύοντας τη  σημασία του στην καλλιτεχνική και πολιτισμική εμπειρία.

Η ένταξη του συγκεκριμένου γνωστικού αντικειμένου στο Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών θα ενισχύσει καθοριστικά:

-Την ανάπτυξη γνώσεων και δεξιοτήτων στο πεδίο της Ηχητικής Τέχνης  προσφέροντας  πέρα από τα εργαλεία για δημιουργική και ερευνητική σύνθεση ήχου, και την θεωρητική κατανόηση των πολιτισμικών, και διαμεσικών πτυχών του ήχου, όπως αναδεικνύονται στις ακουστικές πολιτισμικές σπουδές.

–Την κάλυψη διαχρονικής και υπαρκτής ανάγκης  δημιουργίας ηχητικού υλικού στο πλαίσιο των εξαμηνιαίων μαθημάτων αλλά και των διπλωματικών εργασιών που ενέχουν video, animation,  διαδραστικά έργα, podcasts,  ψηφιακά παιχνίδια,  εφαρμογές επαυξημένης ή εικονικής πραγματικότητας αλλά και άλλες εκδοχές

-Το ακαδημαϊκό προφίλ και τη φυσιογνωμία του Τμήματος στον τομέα των οπτικοακουστικών τεχνών, εμπλουτίζοντας τόσο το φάσμα της ερευνητικής και καλλιτεχνικής δραστηριότητας αλλά και της εξωστρέφειας του Τμήματος.

Παράλληλα σε σχέση με τον ευρύτερο σχεδιασμό για την εξέλιξη του Τμήματος:

Χ-Η σύνδεση της θέσης με την παραγωγή οπτικοακουστικού έργου υποστηρίζει τις ευρύτερες δράσεις του Τμήματος και αυτές που αναπτύσσει σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Οπτικοακουστικών Τεχνών (ΠΑ.Κ.Ε.Κ. – “ΤΗΜΕΝΟΣ”), το οποίο έχει δηλωθεί προς την ΕΘΑΑΕ ως μια από τις ερευνητικές δομές του Τμήματος .

Χ-Υπάρχει ήδη πρόβλεψη και εξοπλισμός για τη δημιουργία εξειδικευμένου ηχητικού στούντιο στο κτήριο της Αγίας Όλγας, το οποίο θα υποστηρίξει την υλοποίηση των εργαστηριακών μαθημάτων που προβλέπει η προτεινόμενη θέση.

Συνοψίζοντας η θέση :

• Είναι επίκαιρη διεθνώς: Ο ήχος έχει εξελιχθεί σε αυτόνομο καλλιτεχνικό και ερευνητικό πεδίο, με πανεπιστημιακά προγράμματα, φεστιβάλ, εκδόσεις, και διεπιστημονικές εφαρμογές (sound studies, sonic arts, acoustic design κ.ά.).
• Ανταποκρίνεται σε πραγματικές ανάγκες του Τμήματος:
  • Εμπλέκεται ήδη στη διδακτική πρακτική (video, animation, εγκαταστάσεις).
  • Υποστηρίζει υπάρχουσες και μελλοντικές υποδομές (ηχητικό στούντιο).
  • Συμπληρώνει το προφίλ των Οπτικοακουστικών Τεχνών με βάθος και ποιότητα.
• Προσφέρει διεπιστημονική προοπτική:
  • Συνδέει την αισθητική με την τεχνολογία και την κοινωνία.
  • Επιτρέπει διαθεματικά μαθήματα (ήχος & χώρος, ήχος & φύλο, ήχος & μνήμη).
  • Δίνει δυνατότητα για συνεργασίες με άλλα τμήματα: Μουσικής, Επικοινωνίας, Ψυχολογίας, Παιδαγωγικά.
• Απαντά στην ανάγκη για νέα ερευνητικά και καλλιτεχνικά μοντέλα:
  • Καλλιτεχνική έρευνα με ήχο.
  • Εκπαιδευτικές και θεραπευτικές εφαρμογές.
  • Δημόσιοςήχος / ακουστική πολιτική / ηχοτοπία.
• Δένει οργανικά με τη λειτουργία του Ινστιτούτου Οπτικοακουστικών Τεχνών — και ενισχύει την εσωτερική συνοχή μεταξύ των εκπαιδευτικών, ερευνητικών και καλλιτεχνικών δράσεων.

Πώς ο ήχος ενισχύει το σύνολο της εικαστικής εκπαίδευσης

1. Διασταυρώνεται με όλες τις σύγχρονες μορφές τέχνης

Ο ήχος δεν είναι αυτόνομη περιοχή· είναι συνθετικό στοιχείο σε πολλά μέσα:

• Video art χωρίς ηχητικό σκεπτικό είναι μισό έργο.
• Animation, χωρίς sound design, στερείται βάθους και ρυθμού.
• Εγκαταστάσεις αποκτούν σωματικότητα και ένταση μέσω του ήχου.
• Ακόμα και η ζωγραφική ή η γλυπτική μπορούν να συνδιαλεχθούν με τον ήχο, π.χ. μέσω ηχητικών περιβαλλόντων, χαρτογραφήσεων ήχου, ή επεξεργασίας φωνής.

➡️ Άρα, ο ήχος δεν είναι επιμέρους τομέας· είναι εργαλείο επέκτασης της κάθε μορφής.

2. Ενισχύει τη συνθετική και εννοιολογική σκέψη

Η δουλειά με ήχο απαιτεί:

• Αφηρημένη σκέψη (δομή, χρόνος, ρυθμός χωρίς εικόνα).
• Πολυτροπικότητα: πώς αλληλεπιδρούν τα αισθητηριακά επίπεδα.
• Μη-αντικειμενικές ποιότητες: αντί να απεικονίζεις, σχεδιάζεις την εμπειρία.

➡️ Οι φοιτητές μαθαίνουν να σκέφτονται διαμεσικά και συνθετικά, όχι φορμαλιστικά.

3. Αφυπνίζει την έννοια της ακρόασης ως πράξη

Η εκπαίδευση στις καλές τέχνες έχει επικεντρωθεί παραδοσιακά στο βλέμμα. Ο ήχος προσφέρει:

• Εμπειρία του χώρου και του σώματος μέσω της ακρόασης.
• Επανανοηματοδότηση του “βλέπω” — μέσω του “ακούω”.
• Κριτική ευαισθησία σε ό,τι δεν φαίνεται, αλλά γίνεται αισθητό.

➡️ Άρα η ακρόαση γίνεται πράξη σχέσης, συνείδησης και κριτικής τοποθέτησης.

4. Ανοίγει διαύλους σε κοινωνικά, ανθρωπολογικά και πολιτικά συμφραζόμενα

Ο ήχος:

• Συνδέεται με ταυτότητα, σώμα, φύλο, πολιτισμό, κοινότητα.
• Χρησιμοποιείται σε πολιτικές πρακτικές (sonic protest, acoustic justice).
• Ανιχνεύει ακουστικές μνήμες, τοπία, τραύματα, ετερότητες.

➡️ Άρα ενισχύει τη διεπιστημονικότητα και την κοινωνική ευθύνη της τέχνης.

5. Συμμετέχει ενεργά στη σύγχρονη καλλιτεχνική έρευνα

Η ηχητική τέχνη είναι:

• Ερευνητική μέθοδος (π.χ. sound ethnography, audio walk).
• Αρχειακός μηχανισμός (oral history, field recording).
• Αφηρημένη αλλά υλικότατη — λειτουργεί μεταξύ επιστήμης, τεχνολογίας και ποίησης.

➡️ Άρα η καλλιτεχνική έρευνα γίνεται πιο πολυεπίπεδη με το ηχητικό ως φορέα.

6. Προσφέρει χειροπιαστές δεξιότητες και καλλιτεχνικά εργαλεία

Ακόμα και σε τεχνικό επίπεδο:

• Ηχητική καταγραφή, επεξεργασία, σύνθεση.
• Χρήση εργαλείων όπως: Audacity, Reaper, Pure Data, Max/MSP, Ableton, Sonic Pi.
• Δεξιότητες που εφαρμόζονται σε εγκαταστάσεις, performance, ψηφιακά μέσα, ηχητικά τοπία, κ.ά.

➡️ Άρα οι φοιτητές αποκτούν εργαλεία που απελευθερώνουν τη φαντασία τους.